Rezene
Bitki adı:Fennel, fructus, fennel seed
Bilimsel adı:Foeniculum vulgare
Diğer adları:Fennel, fructus, fennel
REZENE - FoenicuJum vuJgare Miller subsp. vulgare (Umbelliferae). 1-2 m yükseklikte, çıplak, sarı çiçekli, özel kokulu ve otsu bir bitkidir. Anadolu’da yabanî olarak bulunduğu gibi, bahçe ve bostanlarda da yetiştirilir. Meyveleri gaz söktürücü ve koku verici olarak kullanılır. Yaprakları Batı Anadolu pazarlarında (İzmir, Antalya) satılmakta ve yemeklere koku ve tat vermek için kullanılmaktadır. Eş anl. Cumhur, Çumra (Karamanlı-Burdur), Raziyane, Rezdane, Rezdene. Sincibil. Sincilip (Adana). Foeniculum vulgare Miller subsp. piperitum (Ucria) Coutinho-Arapsaçı (İzmir), Bokluk otu (İnebolu), Malatora. Malatura. Meletüre (Silifke ve Tarsus dağ köyleri). Mayana (Diyarbakır. Dörtyol). Çok yıllık, kazık köklü ve yabanî olarak yetişen bir alt türdür. Yaprakları koku verici ve sebze olarak kullanılır. [Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Turhan Baytop, 2007]
(La. Fructus Foeniculi, Al. Fenchelsaat, Fr. Fruit de fenouil, İn. Fennel seed) Foeniculum vulgare Miller (Umbelliferae) türünün olgun meyvas>dir. Bu tür 1 - 1.5 m yükseklikte, sarı çiçekli, yaprakları iplik bi çiminde parçalı, çok senelik otsu bir bitkidir. Kuzey Anadolu bölgesinde yabani olarak bu lunmaktadır. Meyvaları tatlı Iezzetli olan subsp. vulgare (Syn : F. dulce Miller) yetiş tirilir ve drog bu alttürden elde edilir. ·Dış görünüş : 6- 10 mm uzunluk ve 1.5- 4 mm genişlikte, silindir biçiminde, çok defa biraz kıvrık, tüysüz, genellikle saplı, esrnerim si yeşil veya yeşilimsi sarı renkli tanelerdir. Baharlı kokulu ve hafif yakıcı lezzetlidlr. Bileşim : Sabit yağ ve uçucu yağ (% 3 - 7) taşımaktadır. Etki ve kullanılış : Midevi, gaz söktürü cü ve süt arttırıcı etkilere sahip bulunmak tadır. Yaprağı yara iyi edici, kökü ise idrar avitırıcı olarak kullanılmaktadır. Kullanılış şekli : Toz 0.5 - 1 gr, hap ha linde, günde birkaç defa. İnfusyon (% 2), günde 2 - 3 bardak. Bu şekli bilhassa süt ço cuklarında gaz oluşmasını önlemek yönün den etkilidir. Avrupa ülkelerinde, Anasona tercihen kullanılmaktadır. Bitkinin yapraklı genç gövdeleri, bilhas sa Ege bölgesinde gıda olarak kullanılmakta dır (1, 2). Diğer isimler : Arapsaçı, İrziyan, Maya na, Raziyane (farsça Raziyana kelimesinden), Tatlı rezene. ROKA (Herba Erucae) Eruca sativa Miller (Cruciferae) tUrünün taze yapraklarıdır. Bu tür 1 - 2 yıllık otsu bir bitkidir. Yapraklar loblu ve dişli kenarlı ve tüylü. Çiçekler sarımtırak veya beyazımtırak renkli esmer veya morumsu çizgili. Sebze o larak bahçelerde yetiştirilir. Yapraklar bir glikozitin parçalanına ürü nü olan yakıcı Iezzetli bir uçucu yağ ve vi- tarnin C taşımaktadır. Vitamin C miktarı ol dukça yüksek olup 100 gr taze yaprakta 150 mgr miktarını bulur. Taze yapraklar uyarıcı, kuvvet verici ve öksürük kesici olarak, bilhassa salata halinde kullamlmaktadır. Tohumları (Semen Erucae) da aym etki lere sahiptir. SABUNOTU KÖKÜ (Radix Sapon:ariae rubrae) Saponaria ofjicinalis L. (Caryophyllaceae) türünün kumtutmuş kökleridir. Bu tür 30-70 cm yükseklikte, çok yıllık, otsu ve pembe çi çekli bir bitkidir. Karadeniz bölgesi ormanla rında yetişir. Kökler saponinler (% 5 civarında) taşı- maktadır. Terletici, safra ve idrar söktürücü etkileri vardır. Dekeksiyon (% 6) günde iki bardak içilir. Aynı maksat için S. vaccaria L. (Syn: : Vaccaria pyramidata Medik.) (İnek sabuno tu) türü de kullanılabilir. Anadoluda yaygın bir bitkidir. ı - Kalças, E.L.: Food from the fields 30, Bornova (1980) . 2 - Çolakoğlu, M. ve Tömek, S.: Ege bölgesinde bazı yenebilen olların bileşimi 16, Bornova-İzmir (1975) .
Kaynak: Türkiye'de Bitkilerle Tedavi (Turhan Baytop), s. 206
Bu bitki için kayıtlı bilimsel araştırma bulunamadı.