SÖGÜT KABUGU
Bitki adı:Salix Alba
Bilimsel adı:Salix alba
Cins:Salix
Familya:Salicaceae
SÖĞÜT -Saíix (Salicaceae) türlerine verilen genel ad. Kışın yaprak döken ağaçlardır. Özellikle dere kenarlarında yetişir. Bazı türlere özel adlar verilmektedir. Kabukları ağrı dindirici ve ateş düşürücü olarak kullanılır (24). Eş anl. Viyale (Tunceli). Salix alba L.-Ak söğüt, Köy söğüdü. Sarı söğüt (Kemah-Erzincan). S. babyJonica L-Ağlar ağaç, Kirpit (Akdağmadeni-Yozgat), Salkım söğüt. S caprea L.—Keçi söğüdü. S cinerea L.-Boz söğüt, Sorgun (Terkos köyü-lstanbul). S. exce/sa J.F.Gmelin-Yüksek söğüt. S fragi/is L.-Gevrek söğüt. S pseudomedem i E. Wolf- Kara söğüt. S purpurea L.- Erguvanı söğüt. S y/m/habsL Bağ söğüdü. Ban ağ., Civir, Sepetçi söğüdü. Solgun, Sorgun, Sorkun. Sultanî söğüt. Türkiye’de 25 kadar söğüt türü bulunmaktadır.[Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Turhan Baytop, 2007]
(La. Cortex Salicis, Al. Weid'enrinde, Fr. Ecorce de saule, in. Willow hark) Salix alba L. (Salicaceae) ve buna yakın diğer türlerin kurutulmuş dal kabuklarıdır. Söğüt türleri kışın yaprağını döken ağaç ve ya ağaççıklardır. Genellikle akarsu kenarla rında yetişmektedirler. Türkiyede 25 kadar Salix türünün bulunduğu bilinmektedir. Bun lar arasından, Anadoluıda yaygm olan, Ş. alba L. (Ak söğüt), S. babylonica L. (Ağlarağaç, Salkım söğüt), S. caprea L. (Keçi söğüdü), S. cinerea L. (Boz söğüt), S. exee/sa J. F. Gme lin (Yüksek söğüt), S. fragilis L. (Gevrek sö ğüt), S. purpurea L. (Erguvani söğüt) ve S. viminalis L. (Bağ söğüdü, Sepetçi söğüdü, Sorkun, Sorgun) türlerinin dal kabukları, kökleri ve yaprakları tedavi alanında kulla nılmaktadır. Dış görünüş : ı- 2 cm genişlik ve ı - 2 mm kadar kalınlıkta şerit veya parçalar ha lindedir. Dış yüz kül renkli, iç yüz grimsi tar çın renklidir. Kokusuz ve acımsı lezzetlidir. Bileşim : Tanen (% ı5 civarında) ve et kili madde olarak bir glikozit (salisin) taşı maktadır. Etki ve kullanılış : Dalıilen yatıştırıcı, kuvvet verici, ateş düşürücü, kabız ve roma tizma ağrılarını giderici etkilere sahiptir. Ze hirli bileşikler taşımaması nedeniyle iyi bir halk iliicıdır. Kullanılış şekli : Bir günde toz ı - 2 gr, dekaksiyon �% 5-10) 2- 3 bardak alınır. Aynı maksatlar için söğüt yaprağı (Foli um Salicis) ve Söğüt kökü (Radix Salicis) de kullanılmaktadır. SUKARANFiLi KöKü (Radix Gei urbani, R. Caryophyllatae) Geum urbanum L. (Rosaceae) türünün kurutulmuş köküdür. Bu tür 20 - 50 cm yük seklikte, parçalı yapraklı, sarı çiçekli, çok yıllık ve otsu bir bitkidir. Ormanlarda, akar su ve göl kenarlarında bulunur. Kurutulmuş kökü karanfil kokuludur. Bu iki özelliği ne deniyle "Sukaranfili" ismi verilmektedir. Türkiye ve Avrupada yaygın bir bitkidir. Köklerde tanen (% 30 civarında), acı madde ve geozit isimli bir glikozit bulunmak tadır. Bu g1ikozitin parçalanması sonucu ögenal açığa çıkar. Kurutulmuş köklere ka ranfil kokusunu veren bu bileşiktir (1). Kökler infusyon halinde (% 6) kabız, ınidevi ve kuvvet verici olarak kullanılır. Yüksek miktarlarda alındığı zaman mide bu lantısı ve kusma yapmaktadır. Toprak üstü kısımlan (Herba Gei urba- ni) da aynı etkilere sahiptir ve aynı amaçlar için kullanılır. G. riva/e L. türünün kökleri de ayııı maksatlar için kullanılmaktadır. KARANFiL KöKü (Radix Orthuri) : Orthurus heterocarpus (Boiss.) Juz. (Syn: Geum heterocarpus Boiss. (Rosaceae) türü nün kurutulmuş kök ve rizomudur. Bu tür 15 - 45 cm yükseklikte, çok yıllık, otsu bir bitkidir. Yapraklar tek tüysü, yumuşak tüy lü, yaprakçıklar 3 - 5 çift, yaprakçıkların ke narları dişli. Çiçekler soluk sarı renkli ve 3 - ıo çiçekli durumlarda toplanmış. Batı, Gü ney ve İç Anaıctolu dağlarında yetişen olduk ça yaygın bir türdür. Kökler tanen, rezin, acı maddeler ve u çucu yağ taşır. Gaziantep kökenli bir nüm.u nede % 0.3 uçucu yağ bulunduğu saptanmış tır (2). 1 - Buchner; A.: Repert. für Pharm. 85 : 169 (1844). 2 - Baytop, T.: Gaziantep (Sof dağı, Aceroba köyü) kökenli bir materiyel üzerin de yapılan ve yayınlanmamış olan bir araştırmanın sonuçlarına göre.
Kaynak: Türkiye'de Bitkilerle Tedavi (Turhan Baytop), s. 229
Bu bitki için kayıtlı bilimsel araştırma bulunamadı.