(Radix Plum.baginae, R. Dentelariae) Plumbago europea L. (Plumbaginaceae) türünün kurutulmuş köküdiir. Bu tür 30 -100 cm yükseklikte, çok yıllık otsu bir bitkidir. Yapraklar kısa saplı, iki kulakçıklı ve pürtük lli. Çiçekler küçük, birkaç tanesi bir arada, morumsu kırmızı renkli. Kaliks S dişli, üzeri yapışkan gudde tüyleri ile kaplı. Orta Avru padan İran'a kadar yayılmıştır. Anadoluda bol olarak bulunur. Kökler tanen ve naftokinon türevleri ta şımaktadır. Bütün bitki ve kökler, bilhassa taze iken, tahriş edici, yakıcı ve kusturucu etkilere sa hiptir. Bu nedenle dalıilen kullamlışı uzun zamandır terkedilmiştir. Zeytin yağında kay nalılınası ile elde edilen lapa haricen uyuza karşı kullanılmıştır. Bir kök parçasııım ağız- da çiğnenmesi ile diş ağrılarının hemen kesil diği iddia edilmektedir. Dişotu ismi, bu kul lanılış şeklinden ileri gelir. Anadoluda yöre sel olarak bayar madde olarak kullanılır. Ciltte morumsu lekeler, kızartı ve yara yapma etkisinden istifade ederek bazı şahıs ların düşmanlarını suçladıkları gör�lmüştür. Bunun için şahıs, cildinin üstüne, bu bitki nin kıyılması ile elde ettiği lapayı sarar ve kısa zamanda meydana gelen kızartı, morar ına ve yarayı ilgili şahıslara ve hekime gös tererek kendisinin dövüldüğünü iddia eder. Dövenotu ismi bitkiye bu kullanılış nedeniyle verilmiştir. Diğer isimler : Dişotu, Dövenotu, Kuduz otu, Seçilerotu, Sıtınaotu. KURTBOGAN YUMRUSU (La. Tuber Aconiti napelli, Al. Wolfsturınhut, Fr. Racine d'aconit, in. Aconite root) Aconitunı napellus L. (Raııunculaceae) türünün kurutulmuş yumrularıdır. Bu tür SO ISO cm yükseklikte, çok yıllık, otsu bir bit kidir. Yapraklar el biçiminde parçalı, çiçek ler dalların ucunda, mor veya morumsu ma vi renkli. Meyva çok tohumlu bir kapsül. Kök havuç biçiminde, siyahımtırak renkli. Bir Av rupa bitkisidir. Anadoluda bulunmaz. Bileşim : Alkaloitler (% O. 18 - 2.9) taşı maktadır. Başlıca alkaloit akonitindir. Etki ve kullanılış : Ağrı kesici bir etkiye sahip bulunmaktadır. Çok zehirli olduğundan ancak hekim kontrolü altında kullanılabilir. Halen drog satıcılarında bulunmamaktadır. Preparatları eczanelerden temin edilebilir. Toksikolajik etki : Bu bitki halen zehir liliği bakımından bir öneme sahiptir. Bütün bitki ve bilhassa kökler zehirlidir. ölüm kalp durması sonucu meydana gelir. öldürücü miktar kök için 2 - 4 gr arasında değişmek tedir. Zehirlenmelerde, kusturma veya mide yıkama yoluyla, hemen mide boşaltılmalıdır. Diğer isimler : Boğanotu, Kaplanboğan yumrusu. Türkiyede aşağıdaki 3 Aconitunı türü ya bani olarak yelişınektedir : A. cochleare Woroschin : Çiçekler mor mavi renkli, sepal ve çiçek sapı tüylü - Van bölgesi dağlarında yetişir. A. nasutunı Fisch. ex Reichb.: Çiçekler mor�mavi renkli, sepal ve çiçek sapı tüysüz - Trabzon ve Çoruh bölgesi dağlarında yetişir. A. orientale Miller (Syn : A. panticnın (Rap.) Hand.-Mazz.) : Çiçekler soluk !eylak renkli, sepal ve çiçek sapı tiiylü " Trabzon, Rize ve Çoruh bölgesi dağlarında yetişir. Doğu Anadoluda yetişen bu türler bil hassa hayvanlarda ağır zehirlenmelere sebep olmaktadırlar. Henüz alkaloitleri (1, 2) ve toksikolajik etkileri bakımmdan iyi bir şekil de incelenmemişlerdir. 1 - Rosenthaler, L.: Notiz über Pontakonitin - Pharm. Acta Helv. 17 : 149 (1942) . 2 - Baytop, T. ve ark. : Anadolu Aconitum,larının alkaloitleri üzerinde araştır malar- istanbul Tıp Fak. Mecm. 25 : 157 (1962).
Kaynak: Türkiye'de Bitkilerle Tedavi (Turhan Baytop), s. 159
Bu bitki için kayıtlı bilimsel araştırma bulunamadı.