(La. Foliuın Rhois coriariae, Al. Suınachblaetter, Fr. Feuille de suınac des corroyeurs, İn. Suınach Ieaf) Rhus coriaria L. (Anacardiaceae) türü nün kurutulmuş yapraklarıdır. Bu tür 3 ın kadar bir yüksekliğe erişebilen ve kışın yap raklarını döken bir ağaççıktır (Resim : · 75). Yapraklar tek tüysü, meyva tek tohumlu, ü zeri tüylü ve esıner kırmızı renklidir. Ana doluda yaygın bir bitkidir. Dış görünüşü : 5- 21 yaprakçıklı bir bi leşik yapraktır. Yaprakçıklar 5 - 6 cm uzun lukta, dişli kenarlı, kalm ve her iki yüzden de tüylüdür. Kokusuz ve buruk Iezzetlidir. Bileşim : Tanen, şekerler, ınum ve fla von türevi sarı renk maddeleri (mirisetin) ta şımaktaıdlr. Anadolu kökenli yapraklarda o/o 21. 7 tane n bulunduğu saptanmıştır (1). Etki ve kullanılış : Kabız, kan kesici ve antiseptik etkilere sahip bir drogdur. Derile tin tabaklanmasında ve yünlü kumaşların bo yanın.asında da kullanılmaktadır. Kullanılış şekli : İnfusyon (o/o 5- 10) ha linde dalıilen veya boğaz ve diş etleri hasta lıklarında gargara halinde kullanılır. Türkiyenin dışsatım ürünlerinden biridir (2, 3). Diğer isimler : Debbağ sumağı, Derici sumağı, Suınak, Tatari (Gümüşhane), Tekri ağ., Tetri, Tirimli. SOMAK MEYVASI (Fructus Rhois coriariae) : R. cm·im·iae L. türünün kurutulmuş ol gun ıneyvalarıdır. Meyva esmer kırmızı renk li, tek tohumlu, üzeri tüylü ve küremsi şekil Ii taneler halindedir. ·------- Tanen (% 4), uçucu yağ, organik asitler (sitrik, tartrik ve malik) ve bunların tuzlarını taşımaktadır. Bu nedenle ekşi !ezzetlidir. Baharat (Sunıak ekşisi) olarak bilhassa Güney Anadoluda bol miktarda kullanılmak tadır. Sulu ekstreleri üzerinde yapılan farma kalajik deneyler sonucu, bu ekstrelerin kası Cl bir etkiye sahip bulundukları ve bunun da taşıdığı tannik asitten ileri geldiği gösterilmiş tir (4). BOYACI SOMAGI YAPRAöl (Folium Rhois cotini) : Cotinus coggyria Scop. (Syn : Rhus co linus L.) (Anacardiaceae) türünün kurutul muş yapraklarıdır. Bu tür 5 m kadar yük selebilen bir ağaççıktır. Yapraklar basit, tam kenar lı, 4- 7 cm uzunlukta ve tüysüz. Güney Avrupa ve Anadoluda yaygındır. Yapraklar tahen ve flavon türevleri (fi setin) taşımaktadır. Antiseptik, kabız, kan kesici ve ateş dü şürücü etkilerinden ötürü, dalıilen infusyon halinde (% 5) kullanılmaktadır. Tehlikesiz ve etkili bir drogdur. Odunu "Sarı kök" veya "Sarı odun" (Lignuın Flavuın) ismi altında eskiden beri deri ve kum a.5 boyanıakla kullaııılınakladır. Verdiği renk açık sarı olup zamanla koyula şır ve sabit kalır (5). Ticarelle "kabuklu" veya "kabuğu çıkarılmış" olarak bulunur (6). Diğer isimler : Sarıboya ağ., Sarıcan (K. Maraş bölgesi). 1 - öncü, C.: Türkiye surnaldan ve ekstraktları üzerinde deneysel araştırmalar Ankara üniv. Ziraat Fak. Yay. No. 28, Ankara (195ı). 2 - Topçuoğlu, A.: Sumak yapragı islihsali-Orman Genel Müd. Tek. Haber. Bült. ı (2) : ll (1962) . 3 - Pirdal, M. ve öztürk, M.: Suınak-Ormancıhk Araştırma Enstitüsü Derg. 29 (57) : 27 Cı983) . 4 - Altınkurt, O. ve Heper, S.: (Rhus cariarial Sumak'ın tarmakolajik etkileri - Türk Hij. ve Tec. Bioloji Derg. 30 (!) : 4ı (1970) . 5 - Eşberk, T. ve Hamamcıoglu, M.: Boyacı sumağı (Cotinus coggyria Mill. veya Rhus cotinus) ve elde edilen renklerin haslık derecesi-Ankara üniv. Zir: Fak. Yıli. 3 : ı (1953). . 6 - Yiğiloğlu, A.K.: Türkiye iktisadiyalında arınancılığın yeri ve ehemmiyeti 110, Ankara (194ı).
Kaynak: Türkiye'de Bitkilerle Tedavi (Turhan Baytop), s. 228
Bu bitki için kayıtlı bilimsel araştırma bulunamadı.